Θέμα Έκθεσης: Σχολικός Εκφοβισμός

Το σχολείο σας διοργανώνει μια ημερίδα με θέμα την ενδοσχολική βία. Ως εκπρόσωπος της μαθητικής κοινότητας, αναλαμβάνετε τη σύνταξη ενός κειμένου το οποίο θα εκφωνήσετε στην ημερίδα. Στο κείμενό σας θα αναλύετε τους παράγοντες που ευθύνονται για την έξαρση του σχολικού εκφοβισμού, αλλά και θα προτείνετε δράσεις στις οποίες πρέπει να προβεί η εκπαιδευτική κοινότητα για την αντιμετώπιση του φαινομένου (500-600 λέξεις).

Προσχέδιο Θέματος:

  1. Προθετικότητα: Εκφώνηση ομιλίας σε ημερίδα του σχολείου.
  2. Αποδέκτης: Συμμαθητές, συμμαθήτριες, καθηγητές, γονείς.
  3. Διακειμενικότητα : Κειμενικό είδος: Επιχειρηματολογία

                                  Κειμενικός Τύπος: Εισήγηση

  1. Ύφος: Επίσημο, κατάλληλο για τη συγκεκριμένη επικοινωνιακή περίσταση
  2. Θέμα: Ενδοσχολική Βία

Ζητούμενο 1: Ποιοι παράγοντες ευθύνονται για την έξαρση του σχολικού εκφοβισμού;

Ζητούμενο 2: Να προτείνετε δράσεις στις οποίες πρέπει να προβεί η εκπαιδευτική κοινότητα για την αντιμετώπιση του φαινομένου.

Παρουσίαση Θέματος κατά το Προσυγγραφικό Στάδιο:

Στον πρόλογο οι μαθητές μπορούν να εισαγάγουν τον αναγνώστη στο κοινωνικό πρόβλημα του σχολικού εκφοβισμού, επισημαίνοντας τις διαστάσεις που έχει λάβει στις μέρες μας. Θα μπορούσαν να αναφερθούν επιγραμματικά στις μορφές της ενδοσχολικής βίας, τονίζοντας παράλληλα τη δυσκολία διαχείρισης του θέματος, εξαιτίας του γεγονότος ότι αποσιωπώνται περιστατικά για να αποφευχθεί ο στιγματισμός των θυτών, των θυμάτων αλλά και του κύρους του σχολείου.

Εναλλακτικά, οι μαθητές θα μπορούσαν, αφού παρουσιάσουν το θέμα, να αναφερθούν σε παράμετρο που δε ζητείται, υπογραμμίζοντας αρχικά ορισμένες από τις επιπτώσεις του σχολικού εκφοβισμού στο άτομο και εισάγοντας στη συνέχεια τα ζητούμενα του θέματος.

Μορφές ενδοσχολικής βίας:

 

  • Λεκτική Βία (χλευασμοί, σαρκασμοί, προσβλητικά σχόλια, υβριστικές εκφράσεις, φραστικές επιθέσεις, διάδοση φημών, συκοφαντίες, γελοιοποίηση)
  • Ψυχολογική Βία (απειλές, εκβιασμοί)
  • Σωματική Βία (χειρονομίες, σπρωξιές, γροθιές, ξυλοδαρμοί)
  • Κοινωνικός εκφοβισμός (καταστροφή προσωπικών αντικειμένων, απομόνωση από την ομάδα
  • Σεξουαλική παρενόχληση και κακοποίηση
  • Ηλεκτρονική Βία (κακόβουλα μηνύματα, βιντεοσκόπηση σκηνών και διασπορά αυτών, δημοσιοποίηση πληροφοριών ή εικόνων χωρίς άδεια, δυσφήμιση, πλαστή ταυτότητα για εκμαίευση πληροφοριών και γελοιοποίηση)

 

Κ. Θέμα

1η Παράγραφος

Θ.Π.: Οι βίαιες, εκφοβιστικές συμπεριφορές που εκδηλώνει ένα παιδί μπορεί να είναι αποτέλεσμα των εμπειριών του και των ερεθισμάτων που έχει λάβει κατά τη διάρκεια της αναπτυξιακής του πορείας.  

  • Η έλλειψη ανθρωπιστικής παιδείας και αγωγής του παιδιού από την οικογένεια απομακρύνει το ίδιο από την καλλιέργεια ηθικών αξιών, βάσει των οποίων πρέπει να γαλουχηθεί για την ανάπτυξη αυτοεκτίμησης και σεβασμού προς τον συνάνθρωπο.
  • Η παραμέληση του παιδιού από τον γονέα, η έλλειψη αγάπης, στοργής και ενδιαφέροντος αποτελεί λόγο που μπορεί να ωθήσει ένα παιδί στην εκδήλωση επιθετικής συμπεριφοράς, προκειμένου το ίδιο να τραβήξει την προσοχή,να επιβεβαιωθεί από τους θεατές του και κατ’επέκταση να τύχει ευρύτερης αποδοχής.
  • Στον αντίποδα, το υπερπροστατευτικό περιβάλλον μιας οικογένειας, με τη μορφή της απόλυτης προσήλωσης ενός γονέα στο παιδί του σε βαθμό που το ενδιαφέρον του καταλήγει καταπίεση, και μάλιστα σε ένα κλίμα αυταρχισμού και πειθαρχίας, δημιουργεί τάσεις προβολής αυτής της συμπεριφοράς στους άλλους.
  • Το άκαμπτο οικογενειακό περιβάλλον, η επιβολή αυταρχικών συμπεριφορών που φτάνουν ακόμη και σε σκληρές τιμωρίες οδηγούν σε εσωτερίκευση της βίας.
  • Τέλος, η ενδοοικογενειακή βία οδηγεί το παιδί στη μίμηση και υιοθέτησή της, καθώς και στην εφαρμογή της στο σχολείο από την πλευρά του θύτη ή στην αποδοχή της από την πλευρά του θύματος.

Θ.Π.: Τα τρωτά σημεία του εκπαιδευτικού συστήματος λειαίνουν το έδαφος για την εκδήλωση επιθετικής συμπεριφοράς.

    • Ο τεχνοκρατικός χαρακτήρας της εκπαίδευσης στερεί από τους μαθητές τη δυνατότητα δημιουργίας ενός συνεργατικού κλίματος που προωθεί το ομαδικό πνεύμα, την ανοχή στη διαφορετικότητα και την αλληλεγγύη και που στηρίζεται στον διάλογο ως μέσο επίλυσης των διαφορών.
    • Με αυτό συνάδει το εξετασιοκεντρικό σύστημα το οποίο παρακωλύει την ανάπτυξη υγιών σχέσεων, αφού καλλιεργεί ένα κλίμα βαθμοθηρίας και ανταγωνισμού. Μέσα σε αυτό το πνεύμα, μαθητές οι οποίοι δυσκολεύονται να αντεπεξέλθουν στις απαιτήσεις του σχολείου, έχουν χαμηλές επιδόσεις και αισθάνονται αδικημένοι από την πριμοδότηση άλλων συμμαθητών τους, προβαίνουν σε ξεσπάσματα βίας.

 

  • Το πρόβλημα ενισχύεται σε περίπτωση επιβολής αυστηρών ποινών στους μαθητές που έχουν τιμωρητικό ή ακυρωτικό χαρακτήρα, καθώς με τον τρόπο αυτό κλονίζεται η σχέση εμπιστοσύνης μεταξύ του καθηγητή και του μαθητή, παρεμποδίζεται η εξέταση των αιτιών που οδήγησαν το παιδί σε αυτή τη συμπεριφορά και στιγματίζεται ο μαθητής. Απόρροια των παραπάνω είναι η υποβάθμιση της κοινωνικοποίησης του ατόμου, η αποτυχία σωφρονισμού και ανάνηψής του και η εξώθησή του σε δράσεις αυξημένης παραβατικότητας.

 

Μεταβατική Παράγραφος:

Στο σημείο αυτό ο μαθητής θα μπορούσε να αναφερθεί σε ορισμένες από τις επιπτώσεις του σχολικού εκφοβισμού στο άτομο, προκειμένου να καταστήσει σαφή την αναγκαιότητα λήψης μέτρων πρόληψης και αντιμετώπισης του φαινομένου.

Επιπτώσεις Σχολικού Εκφοβισμού στο άτομο:

Θύμα:

  • Σωματική βλάβη
  • Ψυχολογικά προβλήματα: φόβος, ανασφάλεια, άγχος, κατάθλιψη, απομόνωση, καταστροφικές τάσεις.
  • Μείωση του ενδιαφέροντος για τη γνώση, κακές σχολικές επιδόσεις, άρνηση προς το σχολικό περιβάλλον.

Θύτης:

  • Αντικοινωνική συμπεριφορά
  • Παραβατική δραστηριότητα

Σχολείο:

  • Το σχολείο μετατρέπεται σε ένα εχθρικό περιβάλλον
  • Απώλεια δημιουργικής διάθεσης και έκφρασης
  • Διαταράσσονται οι  κοινωνικές σχέσεις και το κλίμα αρμονικής συνύπαρξης

Τρόποι Αντιμετώπισης:

Θ.Π. Το σχολείο οφείλει μεριμνήσει για την εξάλειψη του σχολικού εκφοβισμού μέσα από την προώθηση μαθησιακής διαδικασίας που θέτει ως κέντρο της τον μαθητή και στοχεύει στην ανάδειξη της προσωπικότητάς του.

  • Το σχολείο μπορεί να συμβάλλει στην ομαλή κοινωνικοποίηση του παιδιού εφαρμόζοντας διδακτικές μεθόδους που προάγουν τη συλλογικότητα, το πνεύμα συνεργασίας, την αποδοχή της διαφορετικότητας και την ισότιμη συμμετοχή του μαθητή στο πλαίσιο της ομάδας.
  • Ο διάλογος, η στήριξη και η επιβράβευση, καθώς και η συμβουλευτική στάση του καθηγητή προς το παιδί συντελούν καθοριστικά στη σφυρηλάτηση σχέσεων εμπιστοσύνης μεταξύ των δύο, ανάγοντας τον δάσκαλο σε ένα πρόσωπο που αφουγκράζεται τις ανησυχίες του μαθητή και λειτουργεί σαν ασπίδα προστασίας.
  • Είναι σημαντική η παροχή κινήτρων και ερεθισμάτων στους μαθητές προκειμένου να εξωτερικεύσουν τη δημιουργικότητά τους, να αναδείξουν τα ιδιαίτερα ταλέντα και τις ικανότητές τους, αλλα και να εκτονώσουν την ενέργειά τους μέσα από την  ενασχόλησή τους με τις τέχνες και τον αθλητισμό.
  • Η ενδοσχολική βία μπορεί ακόμη να προληφθεί μέσω της οργάνωσης βιωματικών εργαστηρίων, όπως είναι τα παιχνίδια ρόλων, οι συζητήσεις, τα βίντεο, προκειμένου να καταστεί σαφές το φαινόμενο και οι διαστάσεις του.

Θ.Π. Για την πρόληψη και την αντιμετώπιση του φαινομένου απαιτείται η υιοθέτηση ολοκληρωμένης πολιτικής από τη σχολική κοινότητα.

  • Καθίσταται αναγκαία η ενημέρωση και κατάρτιση των εκπαιδευτικών σε θέματα διαχείρισης της βίας και των μορφών της στο περιβάλλον του σχολείου.
  • Κρίνεται απαραίτητο να πληροφορηθούν οι μαθητές και οι γονείς σχετικά με το φαινόμενο του σχολικού εκφοβισμού, τα συμπτώματα εκδήλωσής του στον θύτη και στο θύμα, τους τρόπους δράσης των δύο πλευρών, καθώς και την ευθύνη των μαθητών-παρατηρητών να παρεμβαίνουν, να καταγγέλλουν το γεγονός και να σχηματίζουν ομάδα στήριξης του θύματος.
  • Πρέπει να διασφαλίζεται η εποπτεία των χώρων του σχολείου, κυρίως αυτών που ορατώς ή αοράτως δύνανται να υποθάλψουν  εκφοβιστικές συμπεριφορές.
  • Στυλοβάτες σε αυτήν την προσπάθεια εξάλειψης των κρουσμάτων βίας ορίζονται καταρτισμένοι επιστήμονες, ψυχολόγοι, παιδοψυχιάτροι, κοινωνικοί λειτουργοί, οι οποίοι μέσω προγραμμάτων ψυχοκοινωνικής αγωγής υποστηρίζουν τον μαθητή ψυχολογικά και κοινωνικά.
  • Τέλος, η εκπαιδευτική κοινότητα οφείλει να διατηρεί επικοινωνία με τους γονείς των θυτών και των θυμάτων για τη συνεχή παρακολούθηση της εξέλιξής τους και τη σταδιακή επίλυση των θεμάτων που τους απασχολούν.

Επίλογος

Στον επίλογο οι μαθητές μπορούν να επισημάνουν τη σημασία του σχολείου ως ενός περιβάλλοντος όπου διανύουν μεγάλο μέρος της ανήλικης ζωής τους, αντλούν γνώσεις, κοινωνικοποιούνται, αναπτύσσουν στέρεες σχέσεις, και διαμορφώνονται ως προσωπικότητες. Για όλους αυτούς τους λόγους πρέπει να αποτελεί χώρο στον οποίο οι μαθητές νιώθουν ασφάλεια και ηρεμία, ώστε να μπορούν να εκφράζονται ελεύθερα και δημιουργικά.

Bιβλιογραφία

http://dipe.lak.sch.gr/sxolikesdrastiriotitesnews/sxolikosekfovismos/EPSYPE-giagoneis.pdf

http://www.prevkar.gr/index.php/%CE%AC%CF%81%CE%B8%CF%81%CE%B1-%CE%B1%CF%80%CF%8C%CF%88%CE%B5%CE%B9%CF%82/134-%CF%83%CF%87%CE%BF%CE%BB%CE%B9%CE%BA%CE%B7-%CE%B2%CE%B9%CE%B1-%CE%BA%CE%B1%CE%B9-%CE%B5%CE%BA%CF%86%CE%BF%CE%B2%CE%B9%CF%83%CE%BC%CE%BF%CF%83

Σταμλάκου Μ., Β. Γάτσου, Κ. Πάστρα & Δ. Σιμώνη. (2016). Έκφραση Έκθεση Γ΄λυκείου. Θεσσαλονίκη: Χατζηθωμάς